Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, περισσότερο από το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ). Ο αριθμός των αδιάγνωστων κρουσμάτων είναι περίπου το 50% των επίσημα καταγεγραμμένων κρουσμάτων. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν διαγιγνώσκονται με τη νόσο μέχρι να εμφανιστούν επιπλοκές.
Ορισμός
Ο σακχαρώδης διαβήτης, μεταφρασμένος από τα ελληνικά, σημαίνει «περνάω» – είναι μια ενδοκρινική νόσος που βασίζεται σε απόλυτη ή σχετική έλλειψη ινσουλίνης στον οργανισμό και προκαλεί μεταβολικές διαταραχές, κυρίως υδατάνθρακες. Η κύρια εκδήλωση είναι η επίμονη υπεργλυκαιμία λόγω διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης στον οργανισμό. Προκαλεί βλάβη, δυσλειτουργία και ανεπάρκεια διαφόρων οργάνων, ιδιαίτερα των ματιών, των νεφρών, των νεύρων, της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων.
Η ασθένεια είναι γνωστή από τον 17ο αιώνα. π.Χ. ε. Αυτό επιβεβαιώνεται από τον πάπυρο Ebers, ο οποίος περιγράφει μια κατάσταση που σχετίζεται με την υπερβολική ούρηση. Το όνομα «διαβήτης» δόθηκε στην ασθένεια από τον Έλληνα ιατρό Δημήτριο από την Απαμανία, ο οποίος έζησε τον 2ο αιώνα π.Χ. έζησε. μι. Πολύ αργότερα, το 1776, ο Άγγλος γιατρός Dobson ανακάλυψε μια γλυκιά γεύση στα ούρα ενός διαβητικού ασθενούς, που υποδηλώνει ότι περιείχε ζάχαρη. Ως εκ τούτου, ο διαβήτης ονομαζόταν επίσης «διαβήτης ζάχαρης».
Αιτίες σακχαρώδους διαβήτη
Η ακριβής αιτιολογία δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα. Μεταξύ των προκλητικών παραγόντων διακρίνουμε ποιοι είναι ελεγχόμενοι και ποιοι όχι.
Αμετάβλητοι παράγοντες κινδύνου:
- ηλικία 45 ετών και άνω.
- κληρονομικότητα;
- αυξημένο σάκχαρο στο αίμα σε μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (διαβήτης κύησης).
- εθνικότητα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη (αφρικανός και ισπανικός, ευρωπαϊκός)·
- Παθήσεις του παγκρέατος - παγκρεατίτιδα, ογκολογία κ.λπ.
Ελεγχόμενοι παράγοντες:
- παχυσαρκία?
- υψηλή αρτηριακή πίεση?
- σωματική αδράνεια?
- κακή διατροφή.
Παράγοντες που προκαλούν διαβήτη τύπου 1:
- Τεχνητή σίτιση μωρών. Αντικαταστήστε το μητρικό γάλα με φόρμουλα ή αγελαδινό γάλα. Περιέχει τρεις φορές περισσότερη πρωτεΐνη από το ανθρώπινο γάλα και 50% περισσότερα λιπαρά. Η πρωτεΐνη ή η καζεΐνη είναι ένα πολύπλοκο συστατικό στη δομή της, παρόμοιο με τα βήτα κύτταρα. Όταν ένα παιδί εισέρχεται στο σώμα, το ανοσοποιητικό σύστημα του επιτίθεται, αλλά λόγω της δομικής ομοιότητας υποφέρουν και τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος. Για το λόγο αυτό, δεν συνιστάται να δίνετε στο μωρό σας αγελαδινό γάλα πριν την ηλικία των 3 ετών.
- Ιογενείς λοιμώξεις. Ερυθρά, ανεμοβλογιά, παρωτίτιδα, ιογενής ηπατίτιδα κ.λπ.
- Υποξία παγκρεατικού ιστού ως αποτέλεσμα αγγειακών παθήσεων. Η αρτηριοσκλήρωση, οι αγγειακοί σπασμοί, οι αιμορραγίες και άλλες ασθένειες οδηγούν σε υποξία των νησίδων Langerhans με τα βήτα κύτταρα τους και μειώνουν την έκκριση ινσουλίνης.
- Καταστροφή του παγκρεατικού ιστού που προκαλείται από αλκοόλ, δηλητηρίαση, φάρμακα και ογκολογία.
Ο διαβήτης τύπου 2 προκαλείται από την κακή διατροφή στο πλαίσιο της μείωσης της φυσικής δραστηριότητας που σχετίζεται με τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και την αστικοποίηση. Αυτή η παθολογία εμφανίζεται πιο συχνά σε εκπροσώπους της μογγολικής φυλής.
Ταξινόμηση του διαβήτη
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι διαβήτη:
- Διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1) - μπορεί να θεωρηθεί ως κληρονομική αυτοάνοση νόσος κατά την οποία το δικό του ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα βήτα κύτταρα του ίδιου του παγκρέατος. Η καταστροφή του αδενικού ιστού μπορεί να είναι πλήρης ή μερική. Η παθολογία διαγιγνώσκεται σε νεαρά άτομα και γι' αυτό ονομάζεται νεανικός διαβήτης. Σε αυτό το είδος νόσου υπάρχει απόλυτη ανεπάρκεια ινσουλίνης. Οι ασθενείς με αυτή τη διάγνωση πρέπει να λαμβάνουν ενέσεις ινσουλίνης εφ' όρου ζωής.
- Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) — Βασίζεται στην αντίσταση στην ινσουλίνη (ανοσία των κυττάρων στη δράση της ινσουλίνης με επακόλουθη διακοπή της ροής της γλυκόζης στα κύτταρα και τους ιστούς). Η ινσουλίνη χρησιμεύει ως «κλειδί» που επιτρέπει στη γλυκόζη να εισέλθει στα κύτταρα και να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια. Σε αυτόν τον τύπο διαβήτη, η ανεπάρκεια ινσουλίνης είναι σχετική, πράγμα που σημαίνει ότι ο ίδιος ο αδένας δεν είναι κατεστραμμένος, αλλά πρέπει να λειτουργεί «με τη φθορά» για χρόνια. Ο διαβήτης τύπου 2 συνήθως επηρεάζει άτομα μετά την ηλικία των 40 ετών και δεν διαφέρει ανάλογα με τη φυλή, την ηλικία ή το φύλο.
Υπάρχει επίσης ο λεγόμενος «κρυφός διαβήτης» - ο προδιαβήτης. Η κατάσταση βρίσκεται μεταξύ φυσιολογικής και παθολογικής: η ποσότητα γλυκόζης στο αίμα είναι υψηλότερη από την κανονική, αλλά δεν αρκεί για τη διάγνωση. Αυτή η κατάσταση συνήθως προηγείται του διαβήτη τύπου 2. Ο κύριος κίνδυνος είναι η απουσία συμπτωμάτων.
Μια άλλη μορφή, ο διαβήτης κύησης, εμφανίζεται σε ορισμένες γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Συχνά εξαφανίζεται μετά τη γέννηση. Ωστόσο, υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης ΣΔ2 μετά από 45 χρόνια.
Συμπτώματα της νόσου
Ο διαβήτης του πρώτου τύπου ξεκινάει οξεία και ξαφνικά, με τον δεύτερο, τα συμπτώματα είναι αρχικά εξαιρετικά σπάνια, αναπτύσσονται σε αρκετά χρόνια και το άτομο δεν υποπτεύεται καν ότι η παθολογία είναι παρούσα.
Σημάδια διαβήτη οποιουδήποτε τύπου σε γυναίκες και άνδρες:
- Τα κλασικά είναι η άσβεστη δίψα και η πολυουρία. Αυτό οδηγεί σε αφυδάτωση του σώματος. Ο μηχανισμός αυτού του φαινομένου οφείλεται στο γεγονός ότι η περίσσεια ζάχαρης συσσωρεύεται στο αίμα. Για να φιλτραριστεί, να απορροφηθεί και να αποβληθεί από τον οργανισμό απαιτείται εντατική εργασία των νεφρών. Όταν τραυματιστούν, η περίσσεια ζάχαρης αρχίζει να αποβάλλεται από τους ιστούς μαζί με το υγρό. Δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Μετά το ποτό, η δίψα παραμένει. Ο ασθενής πίνει έως και 4 λίτρα νερό την ημέρα, το οποίο με τη σειρά του οδηγεί σε συχνοουρία.
- Επίμονη ξηροστομία που σχετίζεται με αφυδάτωση.
- Αυξημένη κόπωση.
- Χασμουρητό, υπνηλία – υποξία και υποσιτισμός των εγκεφαλικών κυττάρων λόγω έλλειψης γλυκόζης στα κύτταρα.
- Η αδυναμία προέρχεται από την αφυδάτωση και την αδυναμία χρήσης της ζάχαρης για ενέργεια.
- Αργή επούλωση πληγών και πληγών, συχνές λοιμώξεις.
- Αίσθημα ναυτίας ακόμα και εμετού.
- Ταχεία αναπνοή (πιθανώς με μυρωδιά ακετόνης). Αυτό είναι ιδιαίτερα αισθητό στο κώμα, το οποίο είναι διαφορικό σημάδι.
- Αυξημένος καρδιακός ρυθμός.
- Κνησμός των γεννητικών οργάνων και του δέρματος.
- Η απώλεια σωματικού βάρους είναι πιο χαρακτηριστική του πρώτου τύπου παθολογίας και οδηγεί σε εξάντληση.
- Επιδείνωση της όρασης – ομίχλη μπροστά στα μάτια.
- Η πολυφαγία αναφέρεται στη δίψα για φαγητό και στην έλλειψη κορεσμού.
- Παραισθησία στα άκρα.
- Αιμορραγία ούλων που πρήζονται και κοκκινίζουν.
Η αποτυχία αντιμετώπισης του σακχαρώδη διαβήτη οδηγεί σε επιπλοκές με τη μορφή αγγειοπάθειας (αγγειακή δυσλειτουργία). Προκαλούν τροφικά έλκη, μειωμένη όραση, μειωμένη ευαισθησία των ιστών κ.λπ.
Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι το διαβητικό κώμα, πιο συχνή στον ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη.
Ο διαβήτης τύπου 2 έχει τα δικά του χαρακτηριστικά συμπτώματα:
- Αυξημένη εφίδρωση κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε σωματικής δραστηριότητας – φαγητό, κίνηση, ακόμη και ύπνος. Κανονικά το κεφάλι και το στήθος ιδρώνουν, αλλά τα χέρια και τα πόδια παραμένουν κρύα, τρέμουν και κάποιος αισθάνεται ρίγη.
- Ακράτεια ούρων.
- Τάση για αύξηση βάρους.
- Διακοπτόμενος νυχτερινός ύπνος.
- Μούδιασμα και μυρμήγκιασμα στα πόδια, κράμπες στους μύες της γάμπας.
- Αυξημένος καρδιακός ρυθμός κατά τη διάρκεια των προσβολών, με αυξημένη αρτηριακή πίεση, εμβοές, αίσθημα βάρους στο κεφάλι και έλλειψη αέρα.
Διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη
Η κύρια κλινική εκδήλωση του διαβήτη είναι η υπεργλυκαιμία, επομένως ο προσδιορισμός της αποτελεί τη βάση για τη διάγνωση.
Φυσιολογικοί δείκτες: σάκχαρο αίματος έως 6,1 mmol/l με άδειο στομάχι και όχι περισσότερο από 11 mmol/l 2 ώρες μετά τα γεύματα. Δεν περιορίζεστε σε μία μόνο ανάλυση. δεν θα είναι αντικειμενικό.
Για πλήρη διάγνωση είναι απαραίτητο:
- δοκιμή ανοχής γλυκόζης?
- βιοχημική ανάλυση αίματος, εξέταση ηλεκτρολυτών.
- ανάλυση ούρων για ζάχαρη και ακετόνη.
- Δοκιμές Reberg – προσδιορισμός των επιπέδων κρεατινίνης στα ούρα για την αξιολόγηση της κατάστασης των νεφρών.
- εξετάσεις βυθού·
- Αγγειακές μελέτες – Dopplerography, Rheovasography, Capillaroscopy, κ.λπ.
- Υπερηχογράφημα οργάνων, ΗΚΓ.
Θεραπεία του διαβήτη
Τα κύρια καθήκοντα των γιατρών:
- Αντιστάθμιση του μεταβολισμού των υδατανθράκων.
- Αντιμετώπιση επιπλοκών και πρόληψη τους.
- Κανονικοποίηση του σωματικού βάρους.
- Εκπαίδευση ασθενών – υπολογισμός μονάδων ψωμιού, ειδική υγιεινή, τήρηση ημερολογίου αυτοελέγχου.
Η θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη διαρκεί χρόνια και απαιτεί αυστηρή τήρηση των ιατρικών συνταγών.
Σπουδαίος! Ο διαβήτης τύπου 1 είναι ανίατος αλλά διαχειρίσιμος.
Φαρμακευτική θεραπεία:
- Ενέσεις της ορμόνης ινσουλίνης για διαβήτη τύπου 1.Μια άλλη μέθοδος θεραπείας είναι η μεταμόσχευση - η μεταμόσχευση ολόκληρου του αδένα ή μεμονωμένων τμημάτων του (νησίδες Langerhans, υπεύθυνες για την ινσουλίνη).
- Αντιυπεργλυκαιμικά φάρμακα - Χρησιμοποιείται στον διαβήτη τύπου 2 για την επιτάχυνση της χρήσης της γλυκόζης στους ιστούς και την αύξηση της σύνθεσης ινσουλίνης. Αυτά είναι κυρίως φάρμακα που βασίζονται σε σουλφονυλουρίες. Βοηθούν στη μείωση του σακχάρου στο αίμα.
- Βιγκουανίδες - Μειώνουν την κυτταρική αντίσταση στην ινσουλίνη μειώνοντας την απορρόφηση από το έντερο και βελτιώνοντας τον μεταβολισμό στα περιφερικά κύτταρα.
Το φάρμακο λαμβάνεται συνεχώς και σε ρυθμισμένες δόσεις. Τα θεραπευτικά σχήματα και οι δοσολογίες είναι πάντα ατομικές.
Η κύρια μέθοδος θεραπείας του διαβήτη τύπου 2 είναι η θεραπεία με δίαιτα.
Μια άλλη σημαντική προϋπόθεση για την επιτυχία της θεραπείας είναι η διόρθωση του σωματικού βάρους. Ένας διαβητικός ασθενής θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος να παρακολουθεί καθημερινά το σάκχαρο του αίματος (να έχει μετρητή γλυκόζης αίματος στο σπίτι) και να εξετάζεται και να παρακολουθείται τακτικά από ενδοκρινολόγο ή γενικό ιατρό σε μια κλινική.
Σπουδαίος! Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή αρνητικών συνεπειών.
Η διατροφή είναι ένα απαραίτητο συστατικό, χωρίς το οποίο η ομαλοποίηση της υπεργλυκαιμίας είναι αδύνατη. Στον διαβήτη τύπου 2, εξισορροπεί τον μεταβολισμό των υδατανθράκων. Στον τύπο 1, απαιτείται δίαιτα για την πρόληψη του υπο- ή υπεργλυκαιμικού κώματος, το οποίο μπορεί να είναι θανατηφόρο. Η διατροφή είναι ισορροπημένη ως προς την περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, λιπαρά και θερμίδες.
Είναι σημαντικό να τηρείτε τις αρχές της σωστής διατροφής, αποκλείοντας τα «βαριά» λίπη, τα επεξεργασμένα, διατηρημένα, καπνιστά, ανθρακούχα τρόφιμα και τα απλά σάκχαρα, εκτός από το υπογλυκαιμικό κώμα.
Πρόγνωση και πρόληψη
Βασικά προληπτικά μέτρα:
- παρακολούθηση αλλαγών βάρους.
- Έλεγχος δεικτών μεταβολισμού υδατανθράκων και λιπιδίων.
- τακτική μέτρια σωματική δραστηριότητα.
- πίνετε αρκετό νερό (τουλάχιστον 2 λίτρα την ημέρα).
- Τροφοδοσία του οργανισμού με βιταμίνες και μέταλλα.
Ο διαβήτης τύπου 1 δεν μεταδίδεται γενετικά, απλώς υπάρχει μια τάση να μεταδίδεται. Επομένως, οι μέθοδοι πρόληψης είναι οι εξής:
- Θηλασμός - συνιστάται να τον σταματήσετε μόνο μετά από 1,5 χρόνο.
- Πρόληψη ιογενών ασθενειών - γρίπη, πονόλαιμος, παρωτίτιδα, ερυθρά, ανεμοβλογιά.
- μείωση του στρες?
- σωστή διατροφή.
Η πρόγνωση είναι ευνοϊκή με αυτοέλεγχο και έγκαιρη θεραπεία.
Μην βλέπετε τη διάγνωση του διαβήτη ως θανατική ποινή. Η μετάβαση σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής και τη σωστή διατροφή με μέτρια σωματική δραστηριότητα σάς επιτρέπει να επιτύχετε σταθερή ύφεση με πλήρη εγκατάλειψη των φαρμάκων.